• 0935 864 357
  • LawyerPhanvn@gmail.com
  • All law you need is our mission

Dự thảo Nghị quyết ban hành Án Lệ (Việt Nam)

Hội đồng thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao đang có dự thảo Nghị quyết về Quy trình ban hành Án Lệ của Việt Nam (năm 2015). Đây được xem là bước đột phá trong công cuộc cải cách tư pháp của Việt Nam và là lần đầu tiên tại Việt Nam sẽ thừa nhận Án Lệ trong công tác xét xử cũng như áp dụng pháp luật tại Việt Nam.

>> Link download Dự thảo Nghị quyết ban hành Án lệ

Án Lệ (hay còn gọi là Tiền Lệ Pháp) là một hình thức của pháp luật, theo đó Nhà nước thừa nhận những bản án, quyết định giải quyết vụ việc của tòa án (trong các tập san án lệ) làm khuôn mẫu và cơ sở để đưa ra phán quyết cho những vụ việc hoặc trường hợp có tình tiết hay vấn đề tương tự sau đó. Tiền lệ pháp còn là quá trình làm luật của toà án trong việc công nhận và áp dụng các nguyên tắc mới trong quá trình xét xử.

Án lệ là một hình thức pháp luật chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống pháp luật Anh - Mỹ (Anglo- Sacxon). Hình thức này được sử dụng rộng rãi trên thế giới, là nguồn chủ yếu và quan trọng trong hệ thống pháp luật của các quốc gia trong Khối Thịnh vượng chung Anh, bao gồm Anh, hầu hết các tiểu bang của Hoa Kỳ (ngoại trừ tiểu bang Louisiana), Canada (ngoại trừ tỉnh bang Québec) và các thuộc địa trước kia của Anh cũng như các lãnh thổ được ủy trị của Hoa Kỳ.

Hệ thống pháp luật Việt Nam theo hình thức hệ thống pháp luật Dân sự (Civil Law) hay còn gọi là Dân luật (như một số nước Pháp, Đức, Ý…). Hình thức Án Lệ này chỉ được coi là nguồn thứ yếu. Dù vậy, Án Lệ ngày càng có vai trò quan trọng trong hệ thống Dân luật, đặc biệt là trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, nhất là đối với lĩnh vực hợp đồng. Đối với nước Nga và các nước Đông Âu, sau khi Liên bang Xô viết và các nước Xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, Án Lệ đã được công nhận như là một nguồn luật chính thức.

Có thể đây cũng là một trong những nội dung quan trọng sẽ được thảo luận và xem xét đưa vào Bộ Luật dân sự sửa đổi lần này.Và cũng có thể xuất phát từ nhu cầu hội nhập toàn cầu hóa của Việt Nam, đặc biệt là để đảm ứng yêu cầu của Hiệp định TPP trong thời gian ngắn sắp tới.

--- Dự thảo chi tiết --- 

HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN
TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
--------   
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
---------------
Số:       /2015/NQ-HĐTP    
Hà Nội, ngày     tháng     năm 2015

(DỰ THẢO 1)




NGHỊ QUYẾT
VỀ QUY TRÌNH BAN HÀNH ÁN LỆ
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
- Căn cứ Luật tổ chức Toà án nhân dân năm 2014;
- Sau khi có ý kiến thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ trưởng Bộ Tư pháp;
QUYẾT NGHỊ:
Điều 1. Về hình thức và giá trị pháp lý của án lệ
Án lệ là bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về vụ việc cụ thể, có tính chuẩn mực, có chứa đựng sự giải thích, lập luận, làm rõ những quy định của pháp luật chưa rõ ràng, có cách hiểu khác nhau, hoặc có nội dung đánh giá những sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật, chỉ ra việc áp dụng thống nhất pháp luật và đường lối xử lý đối với vụ việc cụ thể đó, được Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao lựa chọn, ban hành kèm theo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao về án lệ để các Toà án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.
Điều 2. Tiêu chí lựa chọn án lệ
Bản án, quyết định được lựa chọn làm án lệ phải đáp ứng được các tiêu chí sau đây:
1. Là quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Toà án nhân dân cấp cao, Toà án quân sự trung ương hoặc bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của các Toà án về một vụ việc cụ thể;
2. Có tính chuẩn mực, điển hình và được thừa nhận rộng rãi;
3. Chứa đựng sự giải thích, lập luận làm rõ một hoặc một số quy định của pháp luật chưa rõ ràng, có cách hiểu khác nhau hoặc có nội dung đánh giá những sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật;
4. Chỉ ra việc áp dụng thống nhất pháp luật và đường lối xử lý đối với
vụ việc cụ thể.
Điều 3. Rà soát, phát hiện, đề xuất án lệ
1. Quy trình rà soát, phát hiện, đề xuất án lệ
a) Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Chánh án Tòa án quân sự quân khu và tương đương căn cứ vào các tiêu chí lựa chọn án lệ, tổ chức rà soát, đánh giá, phát hiện các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án mình, các Tòa án thuộc phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ và đề nghị Ủy ban Thẩm phán Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Uỷ ban Thẩm phán Toà án quân sự quân khu và tương đương xem xét, đánh giá, đồng thời gửi xin ý kiến các cơ quan tư pháp cấp tỉnh.
Trường hợp bản án, quyết định đã đưa ra xem xét, đánh giá đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn án lệ thì Chánh án Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Chánh án Toà án quân sự quân khu và tương đương lập văn bản đề xuất kèm theo bản án, quyết định và Báo cáo đánh giá của Uỷ ban Thẩm phán Toà án nhân dân tỉnh, Uỷ ban Thẩm phán Toà án quân sự quân khu và tương đương gửi về Toà án nhân dân tối cao (thông qua Vụ pháp luật).
b) Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao, Chánh án Tòa án quân sự trung ương căn cứ vào các tiêu chí lựa chọn án lệ, tổ chức rà soát, đánh giá, phát hiện các quyết định giám đốc thẩm, các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Toà án mình và đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao, Ủy ban Thẩm phán Tòa án quân sự trung ương xem xét, đánh giá, đồng thời gửi xin ý kiến các cơ quan tư pháp cấp cao.
Trường hợp bản án, quyết định đã đưa ra xem xét, đánh giá đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn án lệ thì Chánh án Toà án nhân dân cấp cao, Chánh án Toà án quân sự trung ương lập văn bản đề xuất kèm theo bản án, quyết định và Báo cáo đánh giá của Uỷ ban Thẩm phán Toà án nhân dân cấp cao, Uỷ ban Thẩm phán Toà án quân sự trung ương gửi về Toà án nhân dân tối cao (thông qua Vụ pháp luật).
c) Vụ trưởng Vụ giám đốc kiểm tra Toà án nhân dân tối cao căn cứ vào các tiêu chí lựa chọn án lệ, tổ chức rà soát, đánh giá, phát hiện các quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao; lập văn bản đề xuất kèm theo bản án, quyết định gửi về Vụ pháp luật Toà án nhân dân tối cao.
d) Các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia, nhà khoa học, luật sư và nhân dân có thể gửi đề xuất lựa chọn các quyết định giám đốc thẩm, các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật đáp ứng các tiêu chí quy định tại Điều 2 Nghị quyết này cho Toà án nhân dân tối cao (thông qua Vụ pháp luật).
2. Việc tổ chức rà soát, phát hiện, đề xuất án lệ của các Toà án được tiến hành thường xuyên hoặc theo định kỳ 06 tháng hoặc 01 năm.
Điều 4. Tuyển chọn án lệ
1. Ngay sau khi nhận được các quyết định giám đốc thẩm, các bản án, quyết định được đề xuất lựa chọn làm án lệ, Vụ pháp luật Toà án nhân dân tối cao tiến hành đăng tải các bản án, quyết định này trên Tạp chí Tòa án nhân dân, Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân tối cao để các cơ quan, tổ chức và cá nhân tham gia ý kiến trong thời hạn 03 tháng. Trường hợp cần thiết có thể tổ chức Hội thảo lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, các cơ quan, tổ chức hữu quan.
2. Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày hết thời hạn công bố lấy ý kiến, Vụ pháp luật Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với các vụ chức năng của Toà án nhân dân tối cao tập hợp các ý kiến góp ý; tổ chức nghiên cứu, đánh giá, tuyển chọn các quyết định giám đốc thẩm, các bản án, quyết định có thể làm án lệ trình Chánh án Toà án nhân dân tối cao xem xét, quyết định thành lập Hội đồng thẩm định án lệ hoặc giao cho Hội đồng khoa học của Toà án nhân dân tối cao với thành phần mở rộng gồm một số chuyên gia đầu ngành về pháp luật thực hiện việc thẩm định án lệ (sau đây gọi chung là Hội đồng thẩm định án lệ).
Điều 5. Thẩm định án lệ
1. Hội đồng thẩm định án lệ có trách nhiệm thảo luận, cho ý kiến đối với các quyết định giám đốc thẩm, các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật được đề nghị tuyển chọn làm án lệ trừ các quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao.
Hội đồng thẩm định án lệ có ít nhất 07 thành viên bao gồm: Chủ tịch Hội đồng là Chủ tịch Hội đồng khoa học Toà án nhân dân tối cao, 01 Phó Chủ tịch Hội đồng là Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học Toà án nhân dân tối cao, 01 Thư ký Hội đồng là đại diện lãnh đạo Vụ pháp luật Toà án nhân dân tối cao, 02 ủy viên phản biện là các chuyên gia đầu ngành về pháp luật và các ủy viên là thành viên Hội đồng khoa học hoặc các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về pháp luật.
2. Sau khi Hội đồng thẩm định án lệ được thành lập, Vụ pháp luật gửi hồ sơ đề nghị thẩm định án lệ tới các thành viên của Hội đồng thẩm định.
3. Hồ sơ đề nghị thẩm định án lệ gồm có: Văn bản đề nghị thẩm định; Báo cáo kết quả nghiên cứu về các bản án, quyết định được đề nghị công bố làm án lệ; các bản án, quyết định được đề nghị công bố làm án lệ.
4. Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị thẩm định, Hội đồng thẩm định án lệ phải tổ chức phiên họp thẩm định để thảo luận, cho ý kiến đối với các bản án, quyết định được đề nghị công bố làm án lệ.
5. Sau khi có kết quả thẩm định, Hội đồng thẩm định báo cáo Chánh án Toà án nhân dân tối cao (kèm theo hồ sơ đề nghị thẩm định và Báo cáo kết quả thẩm định) để tổ chức phiên họp toàn thể Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thông qua án lệ.
Điều 6. Thông qua án lệ
1. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao họp để thảo luận, biểu quyết thông qua án lệ.
2. Phiên họp của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao phải có ít nhất 2/3 tổng số thành viên tham gia; quyết định của Hồi đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao phải được quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành.
3. Việc thông qua án lệ được thực hiện bằng Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao.
Điều 7. Công bố án lệ
Các bản án, quyết định được Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thông qua, trở thành án lệ được đưa vào Tuyển tập án lệ xuất bản định kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc hàng năm và công bố trên Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân tối cao.
Điều 8. Việc áp dụng án lệ trong xét xử
1. Khi xét xử, Thẩm phán, Hội thẩm phải nghiên cứu, áp dụng án lệ để giải quyết các vụ việc tương tự, bảo đảm những vụ việc có tình tiết giống nhau phải được xử lý như nhau. Tên của án lệ, tính chất, tình tiết vụ việc tương tự được nêu trong án lệ và tính chất, tình tiết vụ việc đang được giải quyết phải được viện dẫn, phân tích, làm rõ trong bản án, quyết định của Toà án.
2. Các nội dung của án lệ về giải thích, lập luận làm rõ quy định của pháp luật; đánh giá những sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật; đường lối xử lý được nêu trong án lệ phải được viện dẫn, phân tích trong bản án, quyết định của Toà án.
3. Trường hợp xét thấy các nội dung của án lệ quy định tại khoản 2 Điều này không phù hợp với pháp luật, không bảo đảm công bằng, công lý thì Thẩm phán, Hội thẩm có thể không áp dụng án lệ để giải quyết vụ việc tương tự cụ thể nhưng phải phân tích, lập luận rõ lý do trong bản án, quyết định của Toà án.
Điều 9. Huỷ bỏ, thay thế án lệ
1. Trường hợp do sự thay đổi của pháp luật hoặc do chuyển biến tình hình mà án lệ không còn phù hợp thì Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao có trách nhiệm xem xét huỷ bỏ, thay thế án lệ.
2. Những người có thẩm quyền rà soát, phát hiện, đề xuất án lệ quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị quyết này có quyền kiến nghị với Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao xem xét huỷ bỏ, thay thế án lệ.
Điều 10. Hiệu lực thi hành
1. Nghị quyết này đã được Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thông qua ngày.... tháng.... năm 2015 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày ngày.... tháng.... năm 2015.
2. Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc cần phải giải thích hoặc hướng dẫn bổ sung thì đề nghị phản ánh cho Toà án nhân dân tối cao để có sự giải thích hoặc hướng dẫn bổ sung kịp thời.

TM. HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN
CHÁNH ÁN




Trương Hoà Bình


Nơi nhận:

- Uỷ ban thường vụ Quốc hội; (để giám sát)
- Uỷ ban pháp luật của Quốc hội; (để giám sát)
- Uỷ ban tư pháp của Quốc hội; (để giám sát)
- Văn phòng Trung ương Đảng; (để báo cáo)
- Văn phòng Chủ tịch nước; (để báo cáo)
- Văn phòng Chính phủ 02 bản (để đăng Công báo);
- Viện kiểm sát nhân dân tối cao; (để phối hợp)
- Bộ Tư pháp; (để phối hợp)
- Bộ Công an; (để phối hợp)
- Các TAND và TAQS các cấp; (để thực hiện)
- Các Thẩm phán và các đơn vị TANDTC; (để thực hiện)
- Lưu: VT (TANDTC, Viện KHXX).     

Share on Google Plus

indeedLaw.org

"Cung cấp đầy đủ và chi tiết những kiến thức pháp luật cho mọi người!"

Comment!

0 nhận xét:

Post a Comment